مهمترين مصارف ژلاتين در صنايع غذايي ، داروئي و شيميايي است ( در حدود ۵% از محصولات غذايي از ژلاتين استفاده مي شود) . ژلاتین از مواد غذایی ایمن و سلامت برای انسانها محسوب می شود.
این ماده پروتئيني اهميت خاصي در صنايع غذائي، داروئي،صنعتي و پزشكي دارد. ژلاتين در صنايع مختلف کاربردهاي وسيعي دارد بطور کلی مصارف عمده ژلاتین به شرح ذیل می باشد:
مصارف غذايي:
از كاربردهاي عمده ژلاتين استفاده در تهيه شيريني ، آبنبات ، مارمالاد ، دسرهاي آماده و … می باشد ، همچنين در محصولات لبني و فرآورده هاي گوشتي و غذاهاي منجمد بعنوان كلوئيد محافظ عمل ميكند.
در صنايع غذايي در تهيه مارمالادها وژله ها و شيريني جات و بستني ها كاربرد داشته و به آساني در بدن جذب شده و حتي به هضم ساير مواد غذايي از طريق تشكيل امولسيون كمك مي نمايد.
در دسرها حدود 8 تا 10 درصد وزن خشک دسر را ژلاتین تشکیل می دهد . 3/0 تا 5/0 درصد از ماست ، 2 تا 3 درصد از شیرینها را نیز ژلاتین تشکیل می دهد .
مصارف داروئي:
از ژلاتين براي تهيه كپسول هاي ژلاتيني نرم و سخت بعنوان روكش و بايندر بعنوان حامل شياف ها بصورت فيلم ژلاتين قابل جذب ، ژلاتين اسفنجي قابل جذب ، پودر ژلاتين قابل جذب در قطره چشمي ژلاتين و همچنين بعنوان كمك پروتئين غذايي در سوء تغذيه ها استفاده می گردد.
دلیل استفاده از ژلاتین در صنایع دارویی این است که ژلاتین یکی از خالص ترین و کامل ترین پروتئین های موجود می باشد. همچنین خیلی سریع جذب بدن می گردد.
اکثر آمینو اسیدهای مورد نیاز سلول های بدن در ژلاتین موجود است . و تنها آمینو اسیدهای حاوی سولفور در ژلاتین وجود ندارند . در کل در ژلاتین 18 نوع آمینو اسید وجود دارد . یعنی از 10 آمینو اسید مورد نیاز بدن 9 عدد آن در ژلاتین موجود است .
مصارف صنعتي:
ژلاتين در صنايعي نظير چسب سازي ، صنايع نظامي ، ساخت كاغذ اسكناس ، رطوبت گير و غيره كاربرد دارد.
از چسب های حیوانی با پایه ژلاتین برای چسباندن دو قطعه ارگانیک مانند میوه و سبزی به هم استفاده می شود .
همچنین در صنایع نساجی از ژلاتین بعنوان یک ماده جهت آهار زنی ، کوتینگ ، تکمیل پنبه ، چرم ، ابریشم و پشم استفاده می شود.
در صنایع کاغذ سازی از ژلاتین جهت تولید کاغذهای خود کاربن استفاده می گردد. بدین ترتیب که یک لایه نازک از ژلاتین بر پشت کاغذ زده می شود ، این ژلاتین بصورت کپسول های بسیار ریزی می باشد که هنگامی که بر روی کاغذ فشار آورده شود این کپسول ها شکسته شده و اثر ژلاتین بر روی کاغذ بعد می افتد که این حالت مانند این است که از کاغذ رویی ، کپی گرفته شده است.
در صنعت عکاسی از ژلاتین جهت تولید کاغذ عکس (رنگی و سیاه سفید ) و همچنین تولید فیلم ( فیلمهای 35 میلی متری ، APS ، فیلم برداری ، رادیو لوژی و …) استفاده می گردد.
محصولات جنبي تولید ژلاتین
محصولات فرعي كه در كنار واحد ژلاتين توليد مي شوند عبارتند از :
– چربي: چربي استحصالي از استخوان جهت مصارف غذايي و صنعتي نظير شمع سازي و صابون سازي
– دي كلسيم فسفات (DCP) : در توليد خمير دندان و محصولات بهداشتي
– پودر ضایعات ژلاتین : جهت مصارف خوراك دام و آبزیان
– اوسئين: جهت استفاده در لوازم بهداشتي ، آرايشي
– CaCl2 كلريد كلسيم: در صنايع شيميايي
